خورشید به آرامی این دنباله‌دار را خرد می‌کند

بوکمارک(0)

No account yet? Register

تیمی از محققان با استفاده از مشاهدات زمینی و فضایی، دنباله‌دار 323P/SOHO را که به سختی قابل رؤیت است با دقت رصد کرده‌اند. این دنباله‌دار در سال 1999 کشف شد که به دلیل نزدیکی به خورشید رصد آن دشوار بود. به‌تازگی محققان دریافته‌اند که خورشید به آرامی درحال تکه تکه کردن این دنباله‌دار است.

دنباله‌دارهایی که با نام SOHO نامیده می‌شوند با فضاپیمای SOHO کشف شدند. رصدخانه خورشیدی و هلیوسفر (SOHO) یک مأموریت مشترک آژانس فضایی اروپا و ناسا بود که با هدف مطالعه‌ی خورشید در سال 1995 پرتاب شد. اگرچه قرار بود این مأموریت دو سال طول بکشد، اما بیش از 26 سال است که در حال انجام است.

این فضاپیما به عنوان دستاوردهای جانبی مشاهدات خورشیدی خود، 4000 دنباله‌دار را کشف کرده است. بیشتر آنها دنباله‌دارهای مجاور خورشیدی هستند. (دسته‌ای از دنباله‌دارهای بسیار نزدیک به خورشید). اخترشناسان فکر می‌کنند بیشتر آنان تکه‌هایی از یک دنباله‌دار بزرگتر باشند که از هم جدا شده است. اما گمان می‌رود که 323P از این نوع نیست و فقط یک دنباله‌دار نزدیک به خورشید است. زیرا دنباله‌دارهای کوچک در یک مسیر نزدیک به خورشید کاملاً تبخیر می‌شوند، در حالی که دنباله‌دارهای بزرگ‌تر می‌توانند حتی در این مدار نزدیک به خورشید زنده بمانند. البته برای اکثر آنها، حضیض مدارشان پایان راه است.

حضیض دنباله‌دار 323P/SOHO تنها 0.04 واحد نجومی است. دوره‌ی مداری آن کمی بیش از چهار سال است. در سال 2020، مشاهدات با تلسکوپ سوبارو نشان داد که این دنباله‌دار با نزدیک‌شدن به حضیض، هیچ نشانه‌ای از دنباله‌ ندارد. اما این حالت تغییر کرد.

نویسندگان در مقاله خود می‌نویسند: “با این حال، در مشاهدات پس از حضیض، دم بلند و باریکی شبیه ابر ناشی از بقایای دنباله‌دار متلاشی‌شده به وجود آمده است.”

عنوان مقاله “مرگ طولانی مدت دنباله‌دار نزدیک به خورشید 323P/SOHO ” است. اولین نویسنده این مقاله، مان‌تو هویی از آزمایشگاه کلید ایالتی علوم قمری و سیاره‌ای، دانشگاه علم و فناوری ماکائو  و بقیه نویسندگان از مؤسساتی در ایالات متحده آمریکا، آلمان، کانادا و تایوان هستند.

دنباله‌دارهای مجاور خورشیدی کوچک‌تر از عطارد هستند. ستاره‌شناسان بر این باورند که آنها سیارک‌های کمربند اصلی یا دنباله‌دارهای کوتاه دوره‌ای هستند که از طریق تأثیر گرانشی سیارات غول‌پیکر یا در نتیجه برخوردهای قدیمی به خورشید نزدیکتر شده‌اند. این دنباله‌دارها معمولا دوام زیادی ندارند. به گفته اخترشناسان، طول عمر آنها به دلیل مدار داخلیشان در منظومه شمسی به ندرت از 10 میلیون سال فراتر می‌رود. آنها نه تنها باید با نیروی گرانشی خورشید مبارزه کنند، بلکه دائماً از مسیرهای سیارات خاکی عبور می‌کنند.

بر اساس مقاله جدید، دنباله‌دار 323P/SOHO با نابودی دست و پنج نرم می‌کند. محققان در مارس 2021 در مدت کوتاهی دو قطعه به قطر 20 متر از دنباله‌دار را شناسایی کردند. آنها همچنین دریافتند که این دنباله‌دار بین 0.1 تا 10 درصد از جرم هسته‌اش را از دست داده است که نشان از پایان عمرش می‌دهد.

تلسکوپ Lowell Discovery این تصویر را از دنباله‌دار 323P/SOHO را در فوریه 2021 گرفته است. دم باقی مانده قابل مشاهده است. منبع تصویر: هویی و همکاران

 

هسته این دنباله‌دار فقط 172 متر (560 فوت) قطر دارد که با سرعت 0.522 ساعت می‌چرخد که سریع‌ترین چرخش در بین تمام دنباله‌دارهای شناخته شده در منظومه شمسی است. به گفته نویسندگان مقاله، این بدان معناست که هسته دارای قدرت چسبندگی بالایی است. این قدرت ممکن است به دنباله‌دار کمک کند تا از برخوردهای گرانشی بیشتر با خورشید جان سالم به در ببرد.

این موضوع که محققان بقایای دم دنباله‌دار را تنها پس از خروج از حضیض رصد کردند، باورنکردنی است زیرا تماشای دنباله‌دارهای نزدیک به خورشید بسیار دشوار می‌باشد. در حضیض، درخشندگی خورشید، رویت دنباله‌دارها را تقریباً غیر ممکن می‌کند. این رویداد به این علت اهمیت داشت زیرا همواره رفتار و خصوصیات دنباله‌دار تنها در خارج از حضیض برای منجمان قابل بررسی است و مشاهده جزئیات و تأثیر تعامل دنباله‌دار با خورشید در این فاصله هرگز ثبت نشده بود.

تعداد اجرام نزدیک به خورشید بسیار کمتر از آن است که مدل‌ها نشان می‌دهند. بجز مشکل عدم مشاهده در تابش خیره‌کننده خورشید، اخترشناسان انتظار دارند نزدیکی زیاد آنها به خورشید باعث می‌شود دنباله‌دار به دلیل تخریب حرارتی به ذرات میلی‌متری تجزیه شوند و مشاهده این گرد و غبار بسیار دشوار است. شواهد رصدی با کیفیت زیادی از جداشدن تکه‌هایی از بدنه‌ی اصلی دنباله‌دار یا گرد و غبار ناشی از نزدیکی به خورشید وجود ندارد. این مطالعه یکی از اولین نمونه‌های دنباله‌دارهایی است که با رصدخانه‌های زمینی رصد شده‌اند.

این تصویر دوربین میدان گسترده هابل 3 دو قطعه به قطر 20 متر را نشان می‌دهد که از دنباله‌دار 323P/SOHO جدا شده است. تکه ها با علامت‌های A و B نشان داده شده‌اند. منبع تصویر: هویی و همکاران.

 

این تیم به این نتیجه رسیدند که این دنباله‌دار احتمالاً یک دنباله‌دار معمولی از خانواده‌ی مشتری در 1000 سال پیش بوده است. اما دنباله‌دارهای خانواده مشتری خود از اجرام کمربند کویپر منشأ گرفته‌اند و حاوی مقدار زیادی از مواد فرّار منجمد هستند. آنها باید یک دم قابل‌توجه در هنگام گرم‌شدن توسط خورشید تشکیل دهند. درحالی‌ که این ماهیت دم باقیمانده 323P نیست. نویسندگان نتیجه می‌گیرند: ” به احتمال زیاد وجود این دم ناشی از بی‌ثباتی چرخشی، به همراه تنش حرارتی عظیم ناشی از گرادیان دمایی عظیم در هسته آن در اطراف حضیض است.”

323P ممکن است به دلیل قدرت چسبندگی بالای آن تا حدی به زنده ماندن در برخوردهای نزدیک خود با خورشید ادامه دهد. اما به دلیل ناپایداری چرخشی‌اش و داشتن تشدید مداری قوی با زحل بیشتر دوام نخواهد آورد. این کشش حضیض آن را کاهش و برونگرایی مداری آن را افزایش می‌دهد. به همین دلایل، دنباله دار 323P/SOHO محکوم به فنا است.

بر اساس این مقاله، دنباله‌دار 323P به احتمال 99.7 درصد در دو هزاره‌ی آینده با خورشید برخورد خواهد کرد.

5/5 - (8 امتیاز)
به اشتراک بگذارید
منبع Universe Today
ممکن است شما دوست داشته باشید
ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

go2top