احتمال وجود بخش‌های قابل سکونت در جو سیاره‌ی زهره

بوکمارک(0)

No account yet? Register

در این هفته احتمال وسوسه‌انگیز وجود حیات در ابرهای زهره، بار دیگر در میان دانشمندان سیاره‌شناسی غوغایی به پا کرده است. محققان مؤسسه‌ی فناوری ماساچوست، دانشگاه کاردیف و دانشگاه کمبریج بر این گمانند که مسبب برخی از «ناهنجاری‌های» طولانی مدت در ترکیب جو زهره ممکن است به دلیل وجود آمونیاک باشد. اما وجود آمونیاک در جو زهره  توجیهی ندارد ، مگر اینکه فرآیند ناشناخته‌ای – مانند حیات بیولوژیکی – به طور فعال آن را تولید کند. جالب است بدانید که آمونیاک می‌تواند اسیدیته (میزان اسید موجود در هر محلول) را از ابرهای مرتفع سمی زهره حذف کند، این بدان معناست که احتمالاً یک نوع میکروب تولیدکننده‌ی آمونیاک در جو، توانایی تبدیل محیط سمی خود به چیزی قابل سکونت را داشته است.

زهره، سیاره‌ای که به خاطر دماها و فشارهای سطحی نامناسب خود، همراه با باران اسید سولفوریک (که حتی قبل از رسیدن به سطح می‌جوشد) و یک اثر گلخانه‌ای فرّار، شناخته شده است که در آن امکان جستجوی حیات بعید به نظر می‌رسد. هرچند به احتمال یقین سطح سیاره فاقد هر چیزی است که ما آنرا به عنوان “حیات زنده” می‌شناسیم اما ممکن است چیزی تکامل‌یافته در میان ابرهای زهره، جایی که فشار و دما قابل کنترل‌تر است، زندگی کند.

در طول سال‌ها، منجمان متوجه شده‌اند که اتمسفر زهره حاوی عناصری است که نباید داشته باشد. اخیراً در سال 2020، زمانی که وجود فسفین در جو سیاره‌ی زهره به اثبات رسید، مشخص شد که یک میکروارگانیسم بیولوژیکی ممکن است به طور فعال عامل تولید این گاز باشد، اما فسفین بدون داشتن یک منبع دائمی به سرعت تجزیه می‌شود. مطالعات بعدی هیجان یافتن فسفین را تا حدودی تعدیل کرد، زیرا تحقیقات بعدی نشان دادند که آنقدر که در ابتدا تصور می‌شد فسفین در جو زهره وجود ندارد، اما منشأ همان مقدار نیز همچنان جای سوال است.

تصور هنری از یک بیوسفر هوایی در لایه‌های ابری جو زهره. منبع: J. Petkowska/MIT

این مطالعه اخیر که در مجموعه مقالات آکادمی ملی علوم منتشر خواهد شد، هیچ ارتباطی با فسفین ندارد، اما بار دیگر احتمال شناورشدن میکروب‌های زهره در جو سیاره را نشان می‌دهد.

همانطور که سارا سیگر، یکی از نویسندگان مقاله توضیح می‌دهد:”تشخیص فسفین در نهایت بسیار بحث برانگیز شد، اما فسفین مانند یک دروازه بود و این نشانه‌ی دوم یعنی وجود آمونیاک، تجدید حیات برای افرادی بود که زهره را مطالعه می‌کردند.”  بنابراین محققان شروع به بررسی داده‌های گذشته، کشف ناهنجاری‌های بیشتر و مدل‌هایی ایجاد کردند که ممکن است این ناهنجاری‌ها را توضیح دهد.

ناهنجاری که شامل مواد شیمیایی غیرعادی مانند ذرات غیرکروی (اسید سولفوریک معمولاً قطرات گرد تولید می‌کند)، اکسیژن و آمونیاک (3NH)، گازی که تولید آن از اجزای موجود در زهره تقریباً غیرممکن است.

سیگر توضیح داد: “آمونیاک نباید در سیاره‌ی زهره موجود باشد زیرا هیدروژن به آن متصل است و می‌دانیم که هیدروژن بسیار کمی در سطح زهره وجود دارد. هر گازی که به بافت محیطی خود تعلق نداشته باشد، خود به خود مشکوک است که توسط یک فرآیند بیولوژیکی ساخته شده باشد.”

با اینکه مشخص است فرآیندهای غیرزیستی قادر به تولید آمونیاک در زهره نیستند، اما واقعیت این است که آمونیاک در آنجا وجود دارد. حتی هر دو مأموریت آمریکا و شوروی به زهره (8Venera  و Pioneer) درسالهای دور نیز با قطعیت حضور آمونیاک را تأیید کرده‌اند.

علاوه بر این، وجود آمونیاک در ابرهای زهره نشان می‌دهد که اگر حیات در آنجا وجود داشته باشد، به گونه‌ای تکامل یافته است که محیط خود را تغییر داده و آن را قابل زیست‌تر کرده است. آمونیاک اسید سولفوریک را خنثی می‌کند و فضای ناخوشایند و نامناسب زهره را به خانه‌ای دنج‌تر برای ارگانیسم تولیدکننده آن تبدیل می‌کند. سیگر پیشنهاد می‌کند:” بنابر دانش ما، هیچ حیاتی  نمی‌تواند در قطرات زهره زنده بماند، اما…شاید میکروارگانیسمی وجود داشته باشد که محیطش را طوری تغییر دهد که قابل زندگی باشد.”

البته احتمالات دیگری نیز وجود دارد. مثلاً ممکن است گرد و غبار و مواد معدنی از سطح زهره به جو آن پرتاب شود و این ناهنجاری‌ها را ایجاد کند. اما شواهد کمی وجود دارد که فوران‌ها، برخورد شهاب‌سنگ‌ها یا سایر رویدادهای مشابه باعث وقوع این ناهنجاری در جو زهره  باشد. در حال حاضر، هیچ فرضیه‌ای به اندازه‌ی فرضیه‌ی بیولوژیکی امکان‌پذیر به نظر نمی‌رسد.

البته این فقط یک فرضیه است و برای اثبات نیاز به آزمایش دارد. اگر واقعاً چیزی در زهره وجود داشته باشد که برای تغییر محیط آن تکامل یافته باشد، باید برای کشف آن به آنجا برویم.

در دهه‌ی آینده بین ناسا و آژانس فضایی اروپا، سه مأموریت برنامه‌ریزی شده‌ی زهره وجود دارد، که احتمالاً مأموریت‌هایی با بودجه‌ی خصوصی نیز بدانها خواهند پیوست و هریک از آنها ممکن است دانش بیشتری درباره‌ی ابرهای فوقانی زهره‌ی به ظاهر غیرمهمان نواز، بما ارائه دهند. هرچند درحال حاضر غیرممکن است که بگوییم وقتی به آنجا می‌رسند چه چیزی پیدا می‌کنند، اما به یقین اکتشافات جذابی خواهند بود.

تولید آمونیاک ابرهای زهره را قابل سکونت می‌کند و ناهنجاری‌های شیمیایی مشاهده شده در سطح ابر را توضیح می دهد.

جنیفر چو می‌گوید: “آیا اَشکال حیات خنثی‌کننده‌ی اسید می‌توانند مناطق قابل سکونت در ابرهای زهره ایجاد کنند؟”

5/5 - (4 امتیاز)
به اشتراک بگذارید
منبع Universe Today
ممکن است شما دوست داشته باشید
ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

go2top