تصویر باورنکردنی از انفجار جت ستاره‌های دوقلو در یک منطقه‌ی ستاره‌ساز

بوکمارک(0)

No account yet? Register

ستارگان تازه متولدشده با توجه به جرمشان رفتارهای متفاوتی از خود به نمایش می‌گذراند. آنها گاهی اوقات جت‌های گاز یونیزه به نام MHOs – انتشار هیدروژن مولکولی- از خود ساطع می‌کنند. تصاویر جدید شامل دو مورد از این MHOها که جت‌های ستاره‌ای نیز نامیده می‌شوند، نشان می‌دهند که این الگوها چقدر می‌توانند پیچیده باشند و اخترشناسان برای درک آن‌ها پروژه‌ای عظیم پیش رو دارند.

البته جت‌های ستاره‌ای ستارگان جوان چندان نادر نیستند. آنها زمانی تشکیل می‌شوند که ستارگان جوان هنوز در حال رشد و تجمع مواد هستند و فوران‌های مواد را از طرف مقابل به بیرون پرتاب می‌کنند. ستاره‌شناسان بر این باورند که فعل و انفعالات بین میدان‌های مغناطیسی و مواد اطراف قرص ستاره باعث ایجاد فواره‌ها می شود. گاهی اوقات جت‌ها به‌صورت تکه‌هایی مواد و گاهی اوقات به‌طور پیوسته و منحنی هستند.

نویسندگان یک مقاله‌ی جدید با استفاده از داده‌های آرشیو‌شده و مشاهدات تازه برای توسعه‌ی مدلی استفاده کردند که به توضیح دو مورد از این MHO و محیط آنها می‌پردازد. هرچند توضیحات آنها نتیجه‌گیری محکمی نداشت اما دستاوردشان نشان می‌دهد که MHOها چقدر می‌توانند پیچیده و از سوی دیگر قابل توجه باشند.

این مقاله «تصاویری با وضوح بالا از دو جت ستاره‌ای متحرک MHO1502  و MHO2147  است که توسط GSAOI+GeMS به‌دست آمده است». مجله Astronomy and Astrophysics این مقاله را بزودی منتشر خواهد کرد ولی در حال حاضر این مقاله در سایت arxiv.org در دسترس می‌باشد. نویسنده‌ی اصلی این مقاله ال .وی فررو از از دانشگاه ملی کوردوبا در آرژانتین است.

دو مثال جت‌های ذکرشده در این مطالعه از بابت ریخت‌شناسی با یکدیگر متفاوت هستند. یکی از آنها یک جفت جت خمیده و مارپیچ است و دیگری یک جفت جت متشکل از توده‌های گاز گره‌دارِ به هم متصل‌شده‌ می‌باشد. هر یک از جفت‌ها در نوع متفاوتی از محیط‌های ستاره‌ای تشکیل شده‌اند.

جت‌های منحنی MHO2147  در فاصله 10000 سال نوری از ما در منطقه مارافسای قرار دارند. اخترشناسان فکر می‌کنند منبع ستاره‌ای مسئول جت‌ها IRAS17527  است که در سال 2011 کشف شد. برخی از تعاملات بین منبع انتشار و محیط اطراف آن باعث شکل منحنی جت‌ها می‌شود، اما منبع ستاره‌ای قابل مشاهده نیست. درواقع جت‌ها به شکل منحنی هستند زیرا در طول زمان به جهات مختلفی حرکت می‌کنند و شکل تیز آنها نشان‌دهنده‌ی انتشار مداوم و بدون وقفه‌ی فوران است. البته در این مقاله خاطرنشان شده که تغییر جهت جت‌ها می‌تواند به دلیل تأثیرات گرانشی ستارگان مجاور نیز باشد.

در این تصویر که توسط رصدخانه‌ی بین‌المللی جمینی، برنامه‌‌ی NOIRLab از NSF شیلی گرفته‌شده، نشان‌دهنده‌ی جت ستاره‌ای جوان MHO2147 می‌باشد که به آرامی درحال پیچ خوردن است. جت ستاره‌ای فورانی از یک ستاره‌ی جوان است که در یک ابر تیره‌ی مادون قرمز قرار دارد. اخترشناسان گمان می‌کنند که گرانش ستارگان همدم باعث ظاهر پیچیده‌ی آن می‌شود. سیستم اپتیک تطبیقی تلسکوپ جمینی جنوبی این مشاهدات را بصورت شفاف ثبت کرد. اپتیک تطبیقی به اخترشناسان کمک می‌کند تا با اثرات تاری تلاطم اتمسفر مقابله کنند.

ستاره‌شناسان IRAS17537  را در سال 2011 کشف و آن را به عنوان یک جرم ستاره‌ای جوان (YSO) با جرم حدود 12 برابر خورشید شناسایی کردند. در آن زمان شواهدی برای ستاره‌ی همراه دوم وجود داشت. این مطالعه‌ی جدید IRAS17527  را بیشتر مورد بررسی قرار داد و نویسندگان بر این گمانند که یک سیستم ستاره‌ای سه‌گانه می‌تواند مسئول شکل‌دهی منحنی جت باشد.

MHO2147 دارای ویژگی‌های جالبی است. این پنل 4 تصویری تعدادی از آنها را نشان می‌دهد. تصویر بالا سمت راست مرکز جت را نمایان می‌سازد، نواحی صورتی کم‌رنگ سحابی‌هایی هستند که احتمالاً حاوی ستاره‌های جوان پرجرم می‌باشند. قرص‌های برافزایشی ستاره‌ها را احاطه کرده‌اند و ستاره‌ها در حال بیرون ریختن مواد و ایجاد حفره هستند. نور صورتی پراکنده از منبع مرکزی، از دیواره‌های حفره منعکس می‌شود. در تصاویر دیگر، نواحی آبی ابرهای پراکنده هیدروژن مولکولی هستند که از برخورد بین مواد اطراف و موادی که توسط ستارگان منفرد به بیرون پرتاب می‌شوند، برانگیخته شده‌اند. رصدخانه‌ی جمینی این تصاویر را به عنوان بخشی از برنامه NOIRLab NSF گرفته است.

MHO2147 در یک ابر تاریک مادون قرمز (IDC) قرار دارد. IDC یک ناحیه‌ی سرد و متراکم در داخل یک ابر مولکولی است که در طول موج های فروسرخ که اخترشناسان در این مطالعه مشاهده کردند، به رنگ قرمز مات دیده می شود. ستاره‌شناسان هنوز اطلاعات زیادی در مورد IDCها ندارند، و آنها را در سال 1996 کشف کردند. اما شواهد گویاست که آنها می‌توانند اولین مراحل تشکیل ستاره‌ها، به ویژه ستارگان پرجرم را نشان دهند.

یک جت کم‌نورتر به نام MHO2148  در همان منطقه‌ی MHO2147  قرار دارد که از بابت موقعیت در جهت عمود بر آن است. البته این جت منبع مشابهی با MHO2147  ندارد، اما ممکن است از یک ستاره‌ی همراه باشد.

این تصویر نشان می‌دهد که چگونه گروه‌های پیچیده‌ای از جت‌های ستاره‌ای می‌توانند وجود داشته باشند. این تصویریست ترکیبی از MHO2147 که با GSAOI/GEMINI به دست آمده است. با اینکه جت MHO2147 پیوسته‌تر از MHO دیگر در این مطالعه یعنی MHO1502 است، اما همچنان گره‌هایی دارد. فلش‌های سفید موقعیت گره‌های مختلف مرتبط با MHO2147 را مشخص می‌کنند. MHO2148 منبع جداگانه‌ای نسبت به MHO2147 دارد و ممکن است از یک ستاره‌ی همراه باشد. فلش های سبز به گره‌های Ad-jet اشاره می‌کنند که بخشی از این ساختار نیستند.

اما مثال دوم این مقاله یعنی جت‌های MHO1502  در محیط متفاوتی قرار دارند. آنها به جای منحنی گره‌خورده هستند و محققان فکر می‌کنند که فوران این جت‌ها متناوب هست تا پیوسته. MHO1502  در یک منطقه‌ی فعال ستاره‌ساز HII از هیدروژن اتمی یونیزه ساخته شده است. بنا به گفته‌ی محققان، یک جفت ستاره‌ی دوتایی ممکن است این جت‌ها را ایجاد کنند.

رصدخانه‌ی بین‌المللی جمینی این تصویر را از جت ستاره‌ای جوان گره‌دار MHO1502 گرفته است. این جت ستاره‌ای در ناحیه‌ای از شکل‌گیری ستارگان به نام منطقه‌ی HII قرار دارد. زنجیره‌ای از گره‌ها این جت دوقطبی را تشکیل می‌دهد که نشان داد ستاره‌ی دوتایی، مسئول ساطع آن مواد به طور متناوب است. تلسکوپ جمینی ساوث این تصاویر شفاف را با استفاده از سیستم اپتیک تطبیقی خود گرفته است که به اخترشناسان کمک می‌کند تا با اثرات تاری تلاطم جوی مقابله کنند.

MHO1502  در فاصله‌ی تقریباً 700 پارسکی در ابر مولکولی Vela-D قرار دارد. اخترشناسان آن را در سال 2007 کشف کردند ولی گره‌هایش در سال 2013 شناسایی شد. تحقیقات قبلی نشان داد که منبع محرک MHO1502  می‌تواند یک ستاره با جرم متوسط باشد، اما نمی‌توان احتمال وجود منظومه‌ای دوتایی یا حتی چند‌ستاره‌ای را رد کرد. این مطالعه به وجود یک ستاره‌ی دوتایی اشاره می‌کند که با جدایی 240 واحد نجومی از هم، میتواند برساختار این جت‌ها تأثیرگذار باشد اما به دلیل کمبود داده‌ها بصورت قاطع به هیچ نتیجه‌ی قابل اثباتی نمی‌رسد.

این تصویر IRAC18064 ، ستاره‌ی محرکی که منبع جت MHO2147 است را نشان می دهد. این منبع ممکن است یک ستاره با جرم متوسط، یک جفت ستاره با فاصله حدود 240 واحد نجومی یا حتی یک منظومه چند ستاره ای باشد.

سیستم‌های جت‌ها و منابعی که آنها را هدایت می‌کنند، پیچیده و مرتبط هستند، اما برخی از جزئیات هنوز ناشناخته‌اند. آیا ستاره‌های دوتایی یا چندگانه در شکل‌گیری و فرم دادن به جت‌ها نقشی ایفا می‌کنند؟ نویسندگان بر این گمانند که این امر محتمل است چون در غیر این صورت، جت‌ها بصورت توده‌ای یا منحنی در نمی‌آمدند.

جت‌هایی مانند این غیر معمول نیستند، و درک آنها ممکن است به اخترشناسان کمک کند تا فرآیند تشکیل ستاره و تکامل منظومه شمسی را با جزئیات بیشتری درک کنند. فقط ستارگان جوان دارای جت هستند زیرا آنها تنها زمانی تشکیل می‌شوند که یک ستاره به طور فعال در حال تکامل باشد. بنابراین، یادگیری بیشتر در مورد MHOها، اطلاعات بیشتری در مورد خود ستارگان جوان و فرآیند تشکیل ستاره به ما می دهد.

پدیده‌ی کشف این جت‌ها و حتی ابرهای تاریک فروسرخ به همین چند سال پیش برمی‌گردد. فواره‌ها، ابرها و مناطق ستاره‌زایی که در آنها زندگی می‌کنند احتمالاً به روش‌های مختلفی به هم متصل هستند، اما مطالعه‌ی این اجرام هنوز در مراحل اولیه‌ی شناخت و بررسی قرار دارد. اخترشناسان کارهای زیادی برای تحقیق دارند و بدون شک اکتشافات هیجان‌انگیزی در این راه وجود خواهد داشت.

حرف آخر: “شباهت جت MHO2147 ، Ad-jet و جت عمود بر MHO2148  به جت‌های دیگر گزارش‌شده قبلی، وجود گروه کوچک اما جالبی از جت‌های مجاور و عمود بر هم را نشان می‌دهد که به احتمال زیاد به هم مرتبط هستند. با این حال، برای روشن‌کردن رابطه‌ی فیزیکی MHO2147 ، Ad-jet، و MHO2148 ، به داده‌هایی از سایر طول موج‌ها با وضوح و حساسیت بالا نیاز است.

5/5 - (4 امتیاز)
به اشتراک بگذارید
منبع Universe Today
ممکن است شما دوست داشته باشید
ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

go2top