با داشتن تلسکوپ‌های رادیویی می‌توانید یکی از بزرگترین انفجارهای جت از یک کهکشان نزدیک را ببینید

بوکمارک(0)

No account yet? Register

یکی از مفاهیمی که تجسم آن دشوار است اندازه‌ی ظاهری اجسام در آسمان است. در واقع منظور اندازه‌ی واقعی یک جسم نیست، بلکه مقدار مساحتی است که یک جسم در آسمان می‌پوشاند. اندازه‌ی ظاهری به اندازه‌ی واقعی یک جسم و فاصله‌ی آن از ما بستگی دارد. به عنوان مثال، خورشید حدود 400 برابر عریض‌تر از ماه است و همچنین حدود 400 برابر دورتر، بنابراین خورشید و ماه تقریباً اندازه‌ی ظاهری یکسانی دارند.

بیشتر تصاویر نجومی رویت شده از اجرام منفرد هستند. بنابراین وقتی تصویری از یک کهکشان را می‌بینیم، ممکن است فکر کنیم که باید واقعاً کوچک باشد و تلسکوپ آن را بزرگ جلوه داده است. اما همیشه اینطور نیست. به عنوان مثال، کهکشان آندرومدا را در نظر بگیرید. با چشم غیرمسلح، به شرطی که آسمان بسیار تاریک باشد می‌توانیم آن را به صورت یک لکه‌ی کوچک در صورت فلکی آندرومدا رصد کنیم. اما اگر درخشندگی آن بسیار بیشتر بود (یا چشم‌های ما بسیار حساس‌تر به نور) کهکشان گسترده‌ای را می‌دیدیم که تقریباً پنج برابر وسیع‌تر از ماه در آسمان خودنمایی می‌کرد و به یقین منظره‌ای فوق‌العاده را به تصویر می‌کشید. همین امر در مورد بسیاری از سحابی‌ها نیز صادق است. سحابی شکارچی بزرگتر از ماه به نظر می‌رسد و برخی از سحابی‌های کم نورتر حتی بزرگتر هستند.

تصویری ترکیبی که اندازه ماه را با کهکشان آندرومدا مقایسه می کند. منبع: ناسا

البته این مقایسه‌ها فقط ظواهر در نور مرئی را در نظر می‌گیرند. اگر طول موج‌های دیگری مانند امواج رادیویی را در نظر بگیرید، منظره‌ی آسمان بسیار متفاوت به نظر خواهد رسید. امواج رادیویی در حوزه‌ی نجوم به روش‌های مختلفی تولید می‌شوند که یکی از رایج‌ترین منابع، جت‌هایی هستند که توسط سیاه‌چاله‌های کهکشانی به وجود می‌آیند. پلاسمای یونیزه‌شده از هسته‌ی کهکشانی به بیرون پرتاب شده، لوب‌های بزرگ ایجاد کرده و سرانجام نور رادیویی ساطع می‌کنند. با مطالعه‌ی این لوب‌های رادیویی، ستاره‌شناسان می‌توانند سیاه‌چاله‌های اَبرپرجرم را بهتر درک کنند.

قنطورس A (NGC5128  Caldwell77 ) یک کهکشان در صورت فلکی قنطورس است و حدود 13 میلیون سال نوری از زمین فاصله دارد. در سال 1826 توسط ستاره‌شناس اسکاتلندی جیمز دانلوپ از خانه‌اش در پاراماتا در نیو ساوت ولز استرالیا کشف شد که یکی از نزدیک‌ترین کهکشان‌های رادیویی به زمین است به‌طوریکه هسته‌ی کهکشانی فعال آن به طور گسترده توسط ستاره‌شناسان مورد مطالعه قرار گرفته است.

تصویر رادیویی از کهکشان قنطورس A. منبع: Ben McKinley, ICRAR/Curtin and Connor Matherne

قنطورس A همچنین پنجمین کهکشان درخشان در آسمان است،که آن را به یک هدف ایده‌آل برای نجوم آماتوری تبدیل می‌کند. در مرکز این کهکشان یک سیاه‌چاله بسیار پرجرم با جرم 55 میلیون برابرخورشید قرار دارد، که جت نسبیتی ( فواره‌های بسیار قدرتمندی از پلاسما هستند که از جرم‌های سنگینی در مراکز کهکشان‌های فعال فوران می‌کنند.) را به بیرون پرتاب می‌کند که موجب انتشار پرتوهایی در طول موج‌های پرتو ایکس و رادیویی می‌شود. اخترشناسان با رصدهای رادیویی جت‌هایی که در یک دهه‌ی اخیر از مرکز کهکشان جدا شده‌اند، دریافته‌اند که قسمت‌های داخلی جت با حدود نیمی از سرعت نور در حال حرکت است.

پرتوهای ایکس از برخورد جت با گازهای دورتر در اطراف تولید شده و در نتیجه ذرات بسیار پرانرژی ایجاد می‌کنند. جت‌های پرتو ایکس قنطورس A هزاران سال نوری و جت‌های رادیویی بیش از یک میلیون سال نوری طول دارند. جالب است بدانید که جت‌های آن به قدری بزرگ هستند که در آسمان عرضی بیش از 16 برابر ماه دارند. اگر می‌توانستید با تلسکوپ رادیویی این کهکشان را ببینید اینطور بود که دست خود را در امتداد بازو نگه دارید و انگشتان خود را باز کنید، حال شما اندازه‌ی ظاهری قنطورس A را دارید.

شبیه سازی های کامپیوتری برآورد کرده‌اند که قنطورس A یک کهکشان بیضوی بزرگ بود که با یک کهکشان مارپیچی کوچک‌تر برخورد کرد، که در نهایت با آن ادغام می‌شود.

MWA ابزاری همه کاره با میدان دید بسیار بزرگ (در حدود 30 درجه) است که می‌تواند طیف گسترده‌ای از اهداف علمی را پوشش دهد. موضوعاتی مانند تشخیص ناحیه(های) H II در سطح کهکشانی، محدودیتهای انتشار امواج رادیویی از سیارات فراخورشیدی، مشاهده‌ی هاله ها و آثار به‌جا مانده در خوشه‌های کهکشانی تا تشخیص منابع رادیویی گذرا و ردیابی زباله‌های فضایی.

گرفتن تصاویر با وضوح بالا از چنین جرم بزرگی در آسمان دشوار می‌باشد، از این‌رو مطالعه‌ی اخیر در مورد قنطورس A بسیار مهم است. تیم تحقیقاتی با استفاده از آرایه میدان وسیع   (Murchison Widefield Array , MWA) در استرالیای غربی، لوب‌های رادیویی را با جزئیات ترسیم کردند. سپس آن را با داده‌های نوری و اشعه‌ی ایکس ترکیب کردند که نتیجه‌ی آن تصاویری شگفت‌انگیز بود.

در ادامه‌ی تحقیقات با استفاده از داده‌های خود، توانستند شواهدی برای تایید ایده‌ی برافزایش سرد آشفته (chaotic cold accretion) پیدا کردند. اساساً، گاز سرد درون هاله‌‌‌ی کهکشانی می‌تواند به سمت سیاه‌چاله بیفتدکه به نوبه‌ی خود باعث ایجاد جت‌های عظیم می‌شود و می‌تواند توضیح دهد که چرا برخی از کهکشان ها مانند قنطورس A دارای سیاه‌چاله‌های بسیار فعال هستند. همه چیز نشان می‌دهد که ستاره‌شناسان وقتی دید گسترده تری پیدا کنند می‌توانند علم بیشتری بیاموزند.

4/5 - (4 امتیاز)
به اشتراک بگذارید
منبع Universe Today
ممکن است شما دوست داشته باشید
ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

go2top