انفجار دنباله‌دار علت وجود شیشه در صحرای شیلی

بوکمارک(0)

No account yet? Register

بنا به گفته‌ی دانشمندان ۱۲۰۰۰ سال پیش انفجاری بر فراز صحرای آتاکاما، سطح زمین را به شیشه تبدیل کرد.

بوکمارک(0)

No account yet? Register

تکه‌های شیشه‌ای پیچیده‌ی سیاه و سبز در گوشه‌ای از صحرای آتاکاما در شیلی پراکنده شده است. اینکه چگونه شیشه به آنجا رسیده و در امتداد مسیری به طول ۷۵ کیلومتر پاشیده، یک راز بود.

امتداد ۷۵ کیلومتری صحرای آتاکاما پراز تکه‌های پیچ‌خورده‌ی شیشه است (تکه های تیره در این تصویر). به گفته‌ی محققان، این شیشه زمانی تشکیل شد که یک دنباله‌دار یا بقایای آن در ۱۲۰۰۰ سال پیش در منطقه منفجر شد. منبع : پی اچ شولتز/ دانشگاه براون

محققان در ۲ نوامبر در مجله Geology گزارش داده‌اند که تجزیه و تحلیل گرد و غبار فضایی در شیشه نشان می‌دهد که این شیشه احتمالاً ناشی از انفجار یک دنباله‌دار یا بقایای آن، در ۱۲۰۰۰ سال پیش بر فراز صحرای آتاکاما در شیلی است.

پیتر شولتز، زمین‌شناس سیاره‌ای در دانشگاه براون در پراویدنس، می‌گوید: وجود این مسیر بهترین شاهد برای محل برخورد دنباله‌دار بر روی زمین است.

حدود ۱۹۰ دهانه‌ی برخوردی شناخته‌شده روی زمین وجود دارد. سنگ‌های فضایی که بر زمین سقوط کرده‌اند این مکان‌ها را ایجاد کرده‌اند، اما مشخص نیست که کدام یک توسط یک دنباله‌دار ایجاد شده باشد. دلیلش این است که دنباله‌دارها، که عمدتاً از یخ و مقداری سنگ ساخته شده‌اند، تمایل دارند قبل از رسیدن به زمین منفجر شوند، سرنوشتی که با برخی از سیارک‌های کوچک مشترک است. با وجود این‌که این رویدادهای آتشین – معروف به انفجارهای هوایی – چشمگیر هستند و مقادیر زیادی گرما و بادهای شدید ایجاد می‌کنند اما تأثیر موقتی داشته و اغلب آثار ماندگاری مانند دهانه‌ها از خود باقی نمی‌گذارند.

این ویژگی در محیط‌های مرطوب صادق است. در سال ۱۹۰۸، یک انفجار هوایی از یک سیارک یا دنباله‌دار بر فراز قسمتی دورافتاده از روسیه، درختان را شکست و موج ضربه‌ای ایجاد کرد که ساکنین صدها کیلومتر دورتر آن را احساس کردند. از آن زمان درختان بر روی محل انفجار تونگوسکا رشد کرده‌اند و تنها یک مرداب باقی مانده است. مارک باسلاو، فیزیکدان دانشگاه نیومکزیکو در آلبوکرکی که در تحقیقات جدید شرکت نداشته است، می‌گوید: “اگر این اتفاق (وجود مرداب) مشاهده نمی‌شد، هیچ‌کس نمی‌دانست که چنین رویدادی رخ داده است.”

رویداد یا انفجار تونگوسکا، در ساعت۷:۱۷ صبح روز سه‌شنبه سی‌ام ژوئن ۱۹۰۸ میلادی برابر با دهم تیرماه ۱۲۸۷ خورشیدی انفجار مهیبی در نزدیکی رودخانه تونگوسکا واقع در پودکامنایا که اکنون به عنوان سرزمین کراسنویارسک روسیه شناخته می‌شود به وقوع پیوست. هر چند امروزه نیز دلیل این انفجار موضوع بحث است ولی عموماً علت آن را مربوط به انفجار یک قطعه سنگ آسمانی بزرگ یا دنباله‌دار، در ارتفاع ۱۰–۵ کیلومتری از سطح زمین می‌دانند.

آتاکاما، خشک‌ترین بیابان جهان، مکان‌ مناسب‌تری برای حفظ این برخوردها بوده و مملو از ماسه است (ماده‌ی خام برای ساخت شیشه به‌طوری‌که ماسه با گرم‌شدن در دمای بالا، شیشه تشکیل می‌شود). گرمای حاصل از فعالیت‌های آتشفشانی تقریباً باعث تشکیل تمام شیشه‌های مشتق شده‌ی طبیعی روی زمین است.

با این حال، مسیر شیشه‌ای صحرای آتاکاما، از نزدیک‌ترین آتشفشان کیلومترها فاصله دارد، که نشان می‌دهد شیشه در نوع دیگری از گرمایش، مانند انفجار هوایی، تشکیل شده است. اما ظاهرا تاریخ‌گذاری رادیوکربنی گیاهان باستانی در خاک اطراف شیشه نشان می‌دهد که این تکه‌ها همه در یک زمان تشکیل نشده‌اند. از آنجایی که انفجارهای هوایی به ندرت دو بار در یک مکان اتفاق می‌افتد، شواهد برخی از محققان را بر آن داشت تا نشان دهند که شیشه در طی چندین آتش سوزی عظیم ناشی از سوختن بوته و علف‌های بیابان تشکیل شده است.

شولتز می‌گوید: “این ایده برای ما واقعاً عجیب به نظر می‌رسید، زیرا بوته و علف‌های کافی برای آتش‌سوزی وجود نداشت. حتی مدت‌ها پیش، زمانی که منطقه احتمالاً فضای سبز بیشتری نسبت به امروز داشت.” پس از بررسی، او و همکارانش دریافتند که این تکه‌های شیشه در دمای بیش از ۱۷۰۰ درجه‌ی سانتی‌گراد شکل گرفته است. بسیار داغ‌تر از حرارت سوختن علف!

علاوه بر این، تیم تحقیقاتی در طول ماموریت Stardust ناسا کشف کرد که در دنباله‌دارهای نمونه برداری شده، ترکیبات شیشه‌ای موجود است که تقریباً هرگز در سیارک‌ها وجود نداشت. محققان می‌گویند تنها راهی که این غبار فضایی تبدیل به شیشه شود این است که مقدار قابل توجهی از خرده‌‌های بقایای فضایی بسیار قدیمی، مانند یک دنباله‌دار، در لحظه‌ی تشکیل شیشه منفجر شود.

باسلاو می‌گوید:”بسیار واضح است که این یک پدیده ناشی از موج ضربه است اما هیچ مدرک و اثری برای دهانه وجود ندارد، بنابراین این رویداد، یک انفجار هوایی خالص بوده است.”

مطالعه نشان می‌دهد که بادهای شدید ناشی از انفجار یک دنباله‌دار باستانی، شیشه‌ای را هنگام شکل‌گیری آن در صحرای آتاکاما کنونی بصورت پیچ‌خورده درآورده است. در تصویر میکروسکوپی (سمت چپ) که بخشی از یک تکه شیشه‌ی بزرگتر (راست) است چین‌های شیشه قابل مشاهده می‌باشد. نقطه‌ی زرد ( سمت راست) محل نمونه‌گیری این بخش را مشخص می‌کند. منبع:مرکز علمی اسکات هریس/فرنبانک

 

همچنین انفجار هوایی کمکی برای توضیح دلیل پیچ خورده‌گی شیشه است. شولتز می‌گوید:”معلوم بود که شیشه مانند خمیر نان به اطراف پرتاب و غلتیده شده است”. ممکن است آتش، بوته و علف‌های بیابان زمین را ذوب کنند، اما به ندرت آن را به اطراف پرتاب می‌کنند. در واقع مانند حادثه‌ی تونگوسکا، انفجار هوایی بادهای شدیدی ایجاد کرد که شیشه را هنگام شکل‌گیری پرتاب و باعث ایجاد ظاهری تاشده و پیچ‌خورده برای آن شد.

شدت برخورد شیشه‌ها را در سراسر صحرا و بر روی لایه‌های مختلف رسوب پراکنده می‌کرد. از آنجایی که این لایه‌ها در زمان‌های مختلف تشکیل شده‌اند، ممکن است اینطور تصور شود که شیشه در طی چندین رویداد ایجاد شده است. نگاهی به قدمت گیاهانی که مستقیماً با شیشه در تماس بودند، به محققان این امکان را داد تا تاریخ انفجار احتمالی دنباله‌دار را به حدود ۱۲۰۰۰ سال قبل تخمین بزنند.

این بررسی زمان وقوع را حدود ۸۰۰ سال پس از یک دوره‌ی مرموز سرد شدن سریع زمین به نام دوره‌ی درایاس جوان، که همزمان با انقراض بسیاری از حیوانات بزرگ بود، نشان می‌دهد. هرچند برخی از دانشمندان فکر می‌کنند که انفجار یک دنباله‌دار برفراز نیمکره‌ی شمالی در آن دوره مجموعه‌ای از رویدادها را به راه انداخت که منجر به پیدایش شرایط سرد زمین شد، اما این نظریه هنوز جای بحث دارد.

شولتز می‌گوید:” زمان برخورد دنباله‌دار آتاکاما نشان می‌دهد که ارتباطی با رویداد دوره‌ی درایاس نداشته است و این یافته زمینه را برای شناسایی سایر مکان‌های احتمالی وقوع انفجارهای هوایی زمین فراهم می‌کند.”

حتی بدون ارتباط به دوره‌ی درایاس جوان، آتاکاما بر هر کسی که آن را می دید تأثیری قوی بر جای می‌گذاشت. شواهد باستان‌شناسی نشان می‌دهد که مردم در آن زمان در این منطقه زندگی می‌کردند و بنابراین ممکن است شاهد این انفجار هوایی بوده باشند. شولتز می‌گوید:”به نظر می‌رسید که تمام افق در حال سوختن است به‌طوری‌که اگر قبلاً مذهبی نبودند، به یقین پس از آن به خدایان معتقد می‌شدند!”

5/5 - (5 امتیاز)
به اشتراک بگذارید
منبع Science News
ممکن است شما دوست داشته باشید
ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

go2top